Đến hẹn lại lên, khi ngày 8/3 cận kề, mạng xã hội lại sôi động về những cuộc tranh luận nảy lửa về chủ đề nữ quyền từ bài viết của bà chị Miêu mèo nào đấy. Thế là báo đài chỉ chờ có thế, mời ngay những nhân vật có chút tiếng tăm để bình phẩm về vấn đề này. Nhưng mình nghĩ vấn đề chính nhất mà mọi người lại bỏ qua trước khi nói về bất kì vấn đề gì đó là: Chúng ta có thật sự cần tranh luận về nó ko, trong bối cảnh 2021 hôm nay?

Nói rộng hơn, tuy có vẻ vĩ mô, nhưng bạn nghĩ gì về thế giới hiện tại? Nguy hiểm, đáng sợ hơn với đủ loại bệnh dịch? Khoảng cách giàu nghèo, bất công xã hội tăng cao giữa các quốc gia “phát triển” và “đang phát triển”? Thất học, đói nghèo vẫn bủa vây các nước nghèo (châu Phi)? Thiên tai, biến đổi khí hậu, tai nạn đe dọa cuộc sống của con người? Ô nhiễm môi trường, thế giới càng trở nên chật hẹp vì dân số tăng chóng mặt không có dấu hiệu dừng lại?

Tất cả những khúc mắc trên đều được giải đáp thỏa đáng trong cuốn Factfulness của Hans Rosling, đến mức Bill Gates phải nhận xét trên Goodreads: “Đây là 1 trong những cuốn sách quan trọng nhất tôi từng đọc”. À xin nhấn mạnh rằng đây ko phải là quyển sách kể lể về sự hình thành của thế giới hay thế giới đáng lí ra tốt đẹp như thế nào, mà là cuốn sách dạy ta cách tư duy đúng đắn về thế giới dựa vào số liệu thật, theo 1 cách mà bất cứ ai cũng có thể hiểu. Để làm được điều đó, quyển sách bao gồm 3 layers được cô đọng để giải thích cho độc giả như sau:

  • Đầu tiên, bố cục của sách được chia thành 10 chương chính tương ứng với những “bản năng” sai lầm phổ biến nhất của con người (ex: Bản năng tiêu cực, khoảng cách, đường thẳng, đổ lỗi, khái quát hóa hay vơ đũa cả nắm, etc). Ờ thì chủ đề thú vị đấy, nhưng chẳng phải có hàng nghìn cuốn sách nói về những hành vi tâm lí tương tự hay sao?
  • Tiếp đến, tác giả là 1 người đam mê về thống kê và dữ liệu nên tất cả những phát biểu, fact đều là số liệu được thu thập chính xác (tác giả vốn là người đại diện cho các tổ chức lớn như WHO, UNIFCEF đi diễn thuyết khắp nơi trên thế giới) và trình bày 1 cách dễ hiểu, rõ ràng. Thậm chí, ông còn phần nào dạy cho độc giả về cách tư duy về số liệu một cách hiệu quả.
  • Cuối cùng, xin được mượn 1 câu của tác giả trong chính cuốn sách: “Chúng ta không thể hiểu về thế giới nếu không có số liệu, nhưng không thể dùng mỗi số liệu để hiểu về thế giới”. Bản thân Rosling còn là 1 nhà giáo dục, nhà y tế đã chu du và trải nghiệm nhiều nơi trên thế giới nên ông có những vốn sống và góc nhìn thực tế mà ít người có được. Các câu chuyện về con người, cuộc đời của ông xuất phát từ chính trải nghiệm người thật việc thật nên rất gần gũi và chân thật.

Thật ra, thế giới chúng ta đang sống đang trở nên an toàn và tốt đẹp lên từng ngày. Khoảng cách giàu nghèo phân hóa cùng cực ư? Thật ra, đa số mọi người đều có mức thu nhập ở giữa (tức dạng phân phối chuẩn bell shaped ấy) chứ chẳng có chuyện mọi người đều hoặc rất giàu hoặc rất nghèo như lều báo đã vẽ. Thuật ngữ “developing countries” vốn dĩ bây giờ đã không còn đúng. Bất bình đẳng nam nữ ư? Có đấy, nhưng 1 người đàn ông 30t có trung bình 10 năm đi học, con số ở phụ nữ hiện nay cũng là 9 năm. Chúng ta mãi nói về những thứ tiêu cực, chúng ta vẫn còn rất nhiều thứ cần phải cố gắng và đấu tranh. Nhưng đôi lúc chúng ta cũng nên tự tán thưởng về những thành tựu mà hàng chục năm qua cả thế giới đã đạt được. Chúng ta thích nói về những góc nhìn và đánh giá cá nhân thông qua những gì mà chúng ta được nghe kể và biết đến. Nhưng có mấy ai từng tìm hiểu 1 cách chính xác “ĐA SỐ” mọi người trên thế giới đang ở đâu, đang sống như thế nào? Quay trở về vấn đề mở đầu, trước khi nói về chủ quyền cho phụ nữ, liệu các diễn giả kia đã đo lường chính xác ĐA SỐ con gái, phụ nữ ngày nay có thật sự chịu bất công cho những vấn đề họ muốn bàn tới không?

Lí do mình thích cuốn sách này, ko hẳn là vì nó là quyển sách về tâm lí hành vi của con người hay sử dụng data để chứng minh cho sự việc (mà thật ra chỉ 2 chủ đề này thôi mình cũng đã thích rồi). Nhưng thứ mình thích nhất là Factfulness chỉ cho mình niềm tin và sự thấu hiểu về thế giới đang ngày trở nên tốt đẹp, tích cực hơn.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here